Onze crisis
week 24 / 10-06-2009 Het Financieele Dagblad
Een crisis wordt vandaag de dag gezien als een noodsituatie waarbij het functioneren van het gehele systeem ernstig wordt verstoord. Paniek, onrust, angst, onzekerheid en geen vertrouwen zijn gevoelens die daar direct bij horen. Tijdens de pogingen de huidige financiële crisis te beslechten wordt er op veel plaatsen al geruime tijd aan alle knoppen gedraaid maar de oplossing is nog niet gevonden en vele vragen zich wanhopig af wat te doen.
Het grappige is dat van oorsprong had het woord Crisis, stamt uit het oud Grieks (krinomai) meer de betekenis had van ‘het moment van de waarheid’, het moment waarop een beslissing moet worden genomen die van grote invloed is op de toekomst. In China heeft het karakter van het woord Crisis ook nog een tweede betekenis ‘Kans’ een in oud bijbelse verklaringen wordt crisis direct gekoppeld aan het woord vertrouwen. Inmiddels zijn wereldwijd talrijke maatregelen genomen, door verschillende landen en instellingen. Ieder op zijn manier, sommige landen nemen alles omvattende ingrepen, bij anderen heeft het de vorm van hulp aan noodlijdende bedrijfssectoren, vooral sectoren die het hardst schreeuwen of het meest tot de verbeelding spreken, weer anderen vertrouwen op de automatische stabilisatoren. Banken en andere multinationals worden genationaliseerd en de schuldigen van deze malaise worden gezocht. Ook zijn er economen die verbanden durven te leggen tussen de huidige financiële crisis en bijvoorbeeld het klimaat, water, milieu of voedselcrisis. Als dat zo is, waar moeten we dan zoeken naar de schuldigen?
Hoewel ik wel wat lieden kan aanwijzen die zich in de financiële wereld de afgelopen jaren zeer onverantwoord hebben gedragen denk ik dat we toch dichter bij huis moeten zoeken als we zoeken naar de oorzaak van de huidige crisis situatie. Ik denk namelijk dat we allemaal schuldig zijn. We hebben allemaal meegedaan aan meer meer meer zonder echt na te denken over de consequenties. Hogere bonussen, hogere aandelenkoersen zonder dat er een echte toegevoegde waarde tegenover stond. Iedereen deed mee. Met het grote gevolg dat we vandaag elkaar maar ook onszelf niet meer vertrouwen.
Eigenlijk is de oplossing van de huidige crisis niet te vinden in het herstellen van vertrouwen in elkaar maar vooral in ons zelf. Met deze constatering is onze crisis een ethische kwestie geworden want de ethiek was zoek en is nog steeds ver te zoeken. De ethiek, ‘normen en waarden’, is alleen zo’n versleten uitdrukking, dat we eigenlijk niet meer weten wat het precies is. Inmiddels heb ik schoorvoetend als ondernemer een hulp middeltje gevonden. Probeer met ‘goed fatsoen’ en zonder te blozen je kinderen eens uit te leggen waarom je doet wat je doet. Ik kan u verzekeren dat het zeer louterend werkt en dat met deze uitleg ook meteen het grote heroverwegen is begonnen waardoor je andere beslissingen gaat nemen en nieuwe waarden gaat herkennen. Een niet alles omvattende maar gemakkelijke aanpak. Niet voor de mensen die de oplossing buiten zichzelf zoeken want juist die aanpak heeft geleid tot de ‘crisis’ zoals wij die nu ervaren. De oplossing ligt in onszelf. Wees de verandering die je zelf graag in de wereld wilt zien was volgens mij een oude wijsheid van Mahatma Gandhi.
Ruud Koornstra is duurzaam ondernemer bij Tendris.
ruud@fd.nl
